काठमाडौँ — गत अगस्टमा नेपालमा आएको विनाशकारी बाढी नेपालका लागि मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका लागि पनि निर्णायक मोड भएको संयुक्त राष्ट्रसंघीय परियोजना सेवा कार्यालय (युएनओपिएस) का प्रमुखले बिहीबार बताएका छन्।
संकटग्रस्त क्षेत्रमा सडक, विद्यालय र स्वास्थ्य संस्था निर्माण गर्ने उक्त निकायका कार्यकारी निर्देशक जोर्गे मोरेइरा दा सिल्भाले नेपालमा युएनओपिएस टोलीसँग काम गरेपछि न्युयोर्कमा पत्रकारहरूलाई भिडियो लिङ्कमार्फत जानकारी दिएका हुन्। उनले अगस्ट २६ मा हिमनदी भत्किएर आएको बाढीलाई अहिलेसम्मकै सबैभन्दा विनाशकारी र घातक जलवायु प्रकोपमध्ये एक भनेका छन्।
जीवितहरूले उनलाई १०० मिटरभन्दा अग्लो पानीको पर्खाल १८० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा आएर केही सेकेन्डमै ६० किलोमिटर उपत्यका तहसनहस पारेको बताएका थिए। यो सामान्य बाढी नभएको उनको भनाइ छ।
युएन न्युजका अनुसार बाढीमा १,५०० भन्दा बढीको मृत्यु भएको छ भने ५,६०० जना अझै बेपत्ता छन्। ३० हजारभन्दा बढी बालबालिकासहित करिब १ लाख मानिस प्रभावित भएका छन्।
बाढीले १०० भन्दा बढी पुल भत्काएको छ भने १३ जलविद्युत् बाँध र २३ विद्यालय ध्वस्त भएका छन्। पहिले घर, विद्यालय, सडक र नदी रहेका ठाउँमा अहिले करिब २२ लाख टन भग्नावशेष र गाद थुप्रिएको छ।
पुलहरू भत्किएपछि पहिले केही मिनेट पैदल हिँडेर पुगिने ठाउँमा अहिले १२ घण्टा लाग्ने अवस्था आए पनि विस्थापित समुदायले घर फर्कने दृढता देखाएको उनले बताए।
पुनर्निर्माणका लागि ४ अर्ब ८० करोड डलर आवश्यक पर्ने अनुमान छ, जुन नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको १० प्रतिशत हो। तत्काल सहयोगका लागि गरिएको ५ करोड डलरको आह्वानमा अहिलेसम्म २ करोड ४५ लाख डलर मात्र उठेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले सहयोगको आवश्यकता बुझे पनि बुझाइले मात्र नपुग्ने र बलियो प्रतिबद्धता चाहिएको उनको भनाइ छ। नेपालले प्रतिज्ञा सम्मेलनको तयारी गरिरहेको पनि उनले बताए।
नेपालले विश्वको हरितगृह ग्यास उत्सर्जनको ०.०८ प्रतिशत मात्र हिस्सा ओगटे पनि जलवायु परिवर्तनको असर असमान रूपमा भोगिरहेको उल्लेख गर्दै उनले यो प्रकोपलाई जलवायु अन्यायको मूर्त उदाहरण भनेका छन्।
सरकारले विपत्तिपछिको आवश्यकता मूल्याङ्कनलाई अन्तिम रूप दिइरहेको र संयुक्त राष्ट्रसंघ तथा बहुपक्षीय विकास बैंकहरूको सहयोगमा पुनर्निर्माण योजना तयार गरिरहेको छ। अबको निर्माणमा प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली, जलवायु-उत्थानशील पूर्वाधार र योजनामा लगानी आवश्यक रहेको उनले बताए।
